Web Sitesi Erişilebilirlik Zorunluluğu 2026: WCAG 2.2 Uyum Rehberi ve Son Tarihler

Web sitesi erişilebilirlik zorunluluğu, birkaç yıl önce yalnızca kamu sitelerini ilgilendiren teknik bir konu gibi görünüyordu. Artık durum farklı. Online satış yapan bir mobilya firması, rezervasyon alan bir otel ya da tur satan bir acente, sitesinin görme, işitme, motor veya bilişsel engeli olan kullanıcılar tarafından da kullanılabilir olmasını sağlamakla yükümlü hale geliyor.

Bu yazıda Genelge'nin kimleri kapsadığını, son tarihlerin ne anlama geldiğini ve uymazsanız neyle karşılaşabileceğinizi sade bir dille anlatıyoruz. Ardından WCAG 2.2 için hemen uygulayabileceğiniz bir kontrol listesi, ücretsiz test yöntemleri ve farklı altyapılarda uyumun nasıl bir iş yükü getirdiğini paylaşıyoruz.

Erişilebilirlik genelgesi 2025/10 neyi getiriyor?

Genelge'nin temel fikri şu: dijital hizmetler herkes için kullanılabilir olmalı. Bir ekran okuyucu kullanan kişi ürün açıklamanızı dinleyebilmeli, fare kullanamayan biri klavyeyle sepete ürün ekleyebilmeli, renk körlüğü olan bir misafir "Rezervasyon yap" butonunu arka plandan ayırt edebilmeli.

Referans alınan teknik çerçeve, W3C'nin yayımladığı Web İçeriği Erişilebilirlik Yönergeleri, yani WCAG. Genelge ile birlikte web siteleri ve mobil uygulamalar için uygunluk değerlendirmesi, erişilebilirlik beyanı ve izleme gibi süreçler de gündeme geliyor. Hangi belgenin, hangi formatta ve kime sunulacağı gibi ayrıntılar zaman içinde ikincil düzenlemelerle netleşebilir; bu yüzden resmî duyuruları takip etmeniz önemli.

Kimler zorunlu? Web sitesi erişilebilirlik zorunluluğunun kapsamı

Genelge'ye ilişkin kamuoyuna yansıyan özetlere göre kapsam, kamu kurumlarıyla sınırlı değil. Halka doğrudan hizmet sunan ve dijital kanalları yoğun kullanan sektörler de listede. Öne çıkan başlıklar şunlar:

• Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu hizmeti veren yapılar
• E-ticaret siteleri ve elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar
• Bankalar ve finans kuruluşları
• Özel hastaneler ve sağlık hizmeti sunanlar
• Telekomünikasyon şirketleri
• Seyahat acenteleri, konaklama ve ulaşım hizmeti sunan işletmeler

Son tarihler kademeli: genel çerçevede birinci aşama 20 Haziran 2026, ikinci aşama 20 Haziran 2027 olarak öne çıkıyor. Hangi aşamaya girdiğiniz faaliyet alanınıza ve ölçeğinize göre değişebilir. Pratik tavsiyemiz: kendinizi ilk tarihe tabi kabul edip planlamaya şimdiden başlayın. Erişilebilirlik çalışması tek seferde bitmez; içerik ekledikçe sürdürülmesi gerekir.

Yurt dışına satış yapıyorsanız

Avrupa'ya online satış yapan işletmeler için ayrıca Avrupa Erişilebilirlik Yasası (European Accessibility Act) gündemde. Bu düzenleme Haziran 2025 itibarıyla AB pazarındaki birçok e-ticaret hizmeti için uygulanmaya başladı. E-ihracat yapan mobilya veya tekstil firmalarının hem Türkiye hem AB tarafını birlikte düşünmesi işini kolaylaştırır, çünkü iki taraf da büyük ölçüde WCAG'ye dayanıyor.

WCAG 2.2 nedir, seviyeler ne anlama gelir?

WCAG 2.2, W3C tarafından Ekim 2023'te yayımlanan güncel sürüm. Kriterler dört ilke etrafında toplanıyor: algılanabilir, işletilebilir, anlaşılabilir ve sağlam. Her kriterin bir seviyesi var:

• A seviyesi: En temel gereklilikler. Bunlar yoksa bazı kullanıcılar siteyi hiç kullanamaz.
• AA seviyesi: Uluslararası düzenlemelerin çoğunun hedeflediği seviye. Kontrast, odak görünürlüğü gibi konular burada.
• AAA seviyesi: En ileri seviye; her içerik için ulaşılması genelde beklenmez.

WCAG 2.2 ile gelen yenilikler KOBİ siteleri için özellikle önemli: odaklanan öğenin sabit başlık veya çerez bandı altında kalmaması, dokunma hedeflerinin yeterince büyük olması, sürükleyerek yapılan işlemlere alternatif sunulması, yardım bağlantısının her sayfada aynı yerde durması, aynı bilgiyi kullanıcıya iki kez yazdırmamak ve giriş adımlarında hafıza bulmacası kurmamak. Kriterlerin tam listesine W3C'nin resmî WCAG 2.2 sayfasından ulaşabilirsiniz.

Web erişilebilirliği kontrol listesi: WCAG 2.2 için ilk adımlar

Aşağıdaki liste A seviyesini temel alıyor; bazı maddeler AA seviyesinde olsa da pratikte birlikte ele alınmaları gerektiği için listeye ekledik ve seviyelerini belirttik.

Alt metin yazarken sık yapılan hatalar

"IMG_4521.jpg" veya "ürün görseli" gibi alt metinler hiçbir şey anlatmaz. Bir mobilya sitesinde "Antrasit kumaş, ahşap ayaklı üçlü koltuk, yandan görünüm" gibi bir alt metin hem ekran okuyucu kullanıcısına hem de arama motorlarına gerçek bilgi verir. Anahtar kelime doldurmak ise tersine çalışır.

Klavye testi için beş dakikalık deneme

1. Farenizi bir kenara koyun.
2. Ana sayfada Tab tuşuna basarak ilerleyin; ilk odaklanan öğe "İçeriğe atla" bağlantısı olmalı.
3. Açılır menüleri Enter veya ok tuşlarıyla açmayı deneyin.
4. Bir ürünü sepete ekleyip ödeme adımına kadar ilerleyin.
5. Pop-up açılırsa Esc ile kapanıyor mu, odak sayfaya geri dönüyor mu, kontrol edin.

Bu basit deneme, çoğu sitenin en büyük erişilebilirlik sorunlarını birkaç dakika içinde ortaya çıkarır.

Uymazsanız ne olur?

Genelge'ye uyumsuzluğun idari sonuçları ve denetim mekanizmasının ayrıntıları, ilgili mevzuat ve uygulama düzenlemeleriyle şekilleniyor. Bu nedenle somut bir yaptırım rakamı vermek doğru olmaz; resmî metni takip etmeniz gerekiyor. Ancak yaptırımdan bağımsız olarak üç gerçek risk var:

• Kaybedilen müşteri: Klavyeyle tamamlanamayan bir ödeme sayfası, o kullanıcı için kapalı bir mağaza demektir.
• Şikâyet ve itibar: Erişilebilirlik sorunları sosyal medyada ve şikâyet platformlarında görünür hale gelebilir.
• Kamu ve kurumsal işler: Kurumsal alıcılar veya kamu ihaleleri tedarikçilerden erişilebilirlik uyumu talep etmeye başlayabilir.

İşin iyi tarafı, erişilebilirlik düzeltmelerinin çoğu aynı zamanda SEO'ya, mobil deneyime ve dönüşüm oranına da katkı sağlar. Temiz başlık yapısı, anlamlı alt metinler ve net formlar herkesin işine yarar.

Erişilebilirlik eklentileri (overlay) neden yetmez?

"Siteye bir erişilebilirlik ikonu ekleyelim, iş bitsin" fikri cazip görünüyor. Bu araçlar genellikle yazı büyütme, kontrast değiştirme veya okuma rehberi gibi ayarlar sunar. Sorun şu ki asıl engeller sayfanın kodunda duruyor:

• Overlay, ürün görsellerine sizin yerinize doğru alt metin yazamaz.
• Klavyeyle açılmayan bir menüyü kalıcı olarak düzeltmez.
• Etiketi olmayan form alanlarına anlam kazandıramaz.
• Bazı durumlarda ekran okuyucu kullanıcılarının kendi yardımcı teknolojileriyle çakışabilir.

Erişilebilirlik sitenin üstüne eklenen bir katman değil, sitenin nasıl kurulduğuyla ilgili bir niteliktir.

Overlay araçlarını tamamen yasaklamak gerekmiyor; ama uyumun yerine geçtiğini düşünmek riskli. Önce kaynakta düzeltin, sonra isterseniz ek kolaylıklar sunun.

Web sitesi erişilebilirlik testi: ücretsiz araçlar ve ön tarama

Erişilebilirlik testi iki katmandan oluşur: otomatik tarama ve insan kontrolü. Otomatik araçlar hızlıdır ama sorunların yalnızca bir bölümünü yakalar; alt metnin var olduğunu görür, anlamlı olup olmadığını anlayamaz.

Ücretsiz otomatik araçlar

• Lighthouse: Chrome geliştirici araçlarında yerleşik; erişilebilirlik skoru ve temel hataları gösterir.
• WAVE: Sayfa üzerinde eksik etiketleri, kontrast hatalarını ve başlık yapısını görsel olarak işaretler.
• axe DevTools: Tarayıcı eklentisi olarak çalışır, hataları WCAG kriterleriyle eşleştirir.
• Kontrast denetleyicileri: Marka renklerinizin metin ve buton kombinasyonlarını tek tek kontrol etmenizi sağlar.

Manuel kontroller

Otomatik taramanın ardından yukarıdaki klavye testini yapın, telefonunuzda VoiceOver veya TalkBack'i açıp ana sayfanızı ve bir ürün sayfanızı dinleyin. Ekran okuyucunun butonlarınızı "buton" diye mi yoksa sadece "tıkla" diye mi okuduğu çok şey anlatır.

Sitenizin genel sağlığını hızlıca görmek isterseniz ücretsiz Site Röntgeni analiz aracı ile ön tarama yapabilirsiniz. 40'tan fazla kontrolle ilk 10 sorunu anında gösterir, tam raporu e-postanıza gönderir. Bu tarama hız, SEO ve teknik yapıya dair sorunları da ortaya çıkardığı için erişilebilirlik çalışmasına başlamadan önce iyi bir harita sunar. Analiz sonuçlarını nasıl okuyacağınızı web sitesi analizi nasıl yapılır yazımızda ayrıntılı anlattık.

Hazır altyapı, WordPress ve özel yazılımda uyum maliyeti

Erişilebilirlik çalışmasının iş yükü, sitenizin neyle kurulduğuna göre ciddi farklılık gösterir. Aşağıdaki tablo genel bir yön göstermek içindir; kesin fiyat veya süre değildir, her sitenin durumu ayrı değerlendirilmelidir.

Hazır altyapıdaysanız, sağlayıcınıza WCAG 2.2 uyumu konusunda yazılı bilgi talep edin. WordPress kullanıyorsanız işe tema ve form eklentisinden başlayın; erişilebilirlik sorunlarının büyük kısmı bu iki noktada toplanır. Altyapı kararını yeniden düşünüyorsanız hazır site mi özel yazılım mı karşılaştırmamız da işinize yarayabilir.

E-ticaret erişilebilirlik zorunluluğu: mobilya sitelerinden örnekler

Mobilya e-ticaretinde erişilebilirlik sorunları genellikle aynı yerlerde çıkar. İnegöl ve Bursa'daki mobilya markalarıyla çalışırken en sık karşılaştığımız noktalar şunlar:

• Renk ve kumaş seçicileri: Sadece küçük renk kutucuklarından oluşan seçiciler hem ekran okuyucuya isim vermez hem de mobilde dokunması zordur. Her seçeneğin metin karşılığı ("Antrasit", "Krem") olmalı.
• Ürün galerileri ve 360 derece görünüm: Sürükleyerek döndürülen görünümlerde ok butonları gibi alternatif kontroller sunulmalı.
• Ölçü tabloları: Ölçüler görsel içine yazılmışsa ekran okuyucu okuyamaz; gerçek HTML tablo kullanılmalı.
• Taksit ve kargo bilgisi: Yalnızca yeşil renkle verilen "ücretsiz kargo" bilgisi metinle de desteklenmeli.
• Ödeme formu: Etiketsiz alanlar ve belirsiz hata mesajları sepet terkine dönüşür.

Bu düzeltmeler e-ticaret sitesi projelerinde ekstra bir modül değil, iyi bir ürün sayfasının parçası olarak ele alınmalı.

Otel ve acente sitelerinde erişilebilirlik

Konaklama ve seyahat sektörü, Genelge'de doğrudan anılan alanlar arasında. Otel ve acente sitelerinde öne çıkan kontroller:

• Rezervasyon motoru: Tarih seçici takvim klavyeyle kullanılabilmeli; tarih elle de yazılabilmeli.
• Oda ve tur görselleri: "Deniz manzaralı aile odası, iki yatak odası, balkon" gibi açıklayıcı alt metinler kullanılmalı.
• Erişilebilir oda bilgisi: Tekerlekli sandalye uyumlu oda, asansör, rampa gibi bilgiler ayrı ve net bir bölümde yer almalı.
• Çok dilli içerik: Sayfa dilinin kodda doğru tanımlanması, ekran okuyucunun metni doğru telaffuzla okumasını sağlar.
• Sohbet ve yardım araçları: Chatbot penceresi klavyeyle açılıp kapanabilmeli, odak içinde kaybolmamalı ve WCAG 2.2'nin tutarlı yardım kriterine uygun şekilde her sayfada aynı yerde durmalı.

Fietto Creative olarak otel ve turizm sitelerinde rezervasyon akışını tasarlarken bu kontrolleri baştan sürece dahil ediyoruz; çünkü erişilebilir bir rezervasyon formu, aynı zamanda herkes için daha kısa ve hatasız bir form demek.

Şimdi nereden başlamalısınız?

1. Genelge'nin resmî metnini okuyup sektörünüzün hangi tarihe tabi olduğunu netleştirin.
2. Ücretsiz araçlarla ve Site Röntgeni ile ön tarama yapın, sorunları listeleyin.
3. Klavye ve ekran okuyucu testiyle en kritik akışları (ürün sayfası, sepet, rezervasyon, iletişim formu) kontrol edin.
4. Sorunları önem sırasına koyun: önce kullanıcıyı tamamen engelleyenler (A seviyesi), sonra AA iyileştirmeleri.
5. İçerik ekibinize alt metin ve başlık yapısı için kısa bir yazım rehberi verin.
6. Her yeni kampanya sayfası ve ürün eklemesinde aynı kontrolleri tekrarlayın.

Sitenizin mevcut durumunu birlikte değerlendirmek ve gerçekçi bir uyum planı çıkarmak isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz. 2026 tarihi uzak görünse de tasarım, yazılım ve içerik düzeltmelerinin birlikte planlanması zaman alır; erken başlayan işletmeler bu süreci acele etmeden ve daha düşük maliyetle tamamlar.

Sık sorulan sorular